Hoe is sociale druk ontstaan?

Ontdek hoe veranderingen in vrije tijd, opvoeding en onderwijs hebben geleid tot de sociale druk die kinderen en jongeren vandaag ervaren.

Van vrije tijd naar sociale druk

Sociale druk bij kinderen en jongeren is niet nieuw. Doorheen de geschiedenis zijn vrije tijd, opvoeding en onderwijs sterk veranderd. Waar kinderen vroeger meer vrijheid hadden om hun vrije tijd zelf in te vullen, wordt vandaag steeds vaker verwacht dat zij hun tijd "zinvol" besteden. Hobby's, schoolprestaties en persoonlijke ontwikkeling krijgen een steeds grotere plaats in het dagelijks leven (De Bus, 2012).

Met de industrialisering werden werk en vrije tijd duidelijk van elkaar gescheiden. Vrije tijd kreeg een vaste plaats in de samenleving en werd steeds vaker gebruikt om kinderen vaardigheden en normen aan te leren. Hierdoor kreeg vrije tijd niet alleen een ontspannende, maar ook een opvoedende functie (De Bus, 2012).

Sociale druk vandaag

Vandaag ervaren kinderen en jongeren sociale druk vanuit verschillende richtingen. Naast verwachtingen op school spelen ook ouders, vrienden en sociale media een belangrijke rol. Kinderen vergelijken zichzelf voortdurend met anderen, waardoor gevoelens van stress, onzekerheid en faalangst kunnen ontstaan (Kleinjan et al., 2020; Serie et al., 2022).

Uit onderzoek blijkt dat de ervaren schooldruk de voorbije jaren sterk is toegenomen. Ook het aantal kinderen en jongeren met emotionele problemen, zoals angst en somberheid, is gestegen. Digitalisering en sociale media versterken deze druk, omdat ze voortdurend in contact staan met anderen en zichzelf vaak vergelijken met ideale beelden online (Kleinjan et al., 2020).

Sociale druk in de toekomst

Uit het rapport ’t Is wel geweest! (Serie et al., 2022) blijkt dat maatschappelijke druk en sociale media steeds sneller en dieper binnendringen in het leven van kinderen. Omdat jongeren hierdoor voortdurend vergelijken en druk voelen, is het heel belangrijk om zo vroeg mogelijk te werken aan hun sociale weerbaarheid. Dit onderbouwt ook waarom de samenwerking met een partner zoals Awel zo nodig is (Serie et al., 2022).

De rol van gezin en school

Sociale druk ontstaat niet alleen op school. Ook de thuissituatie en de bredere maatschappelijke context spelen een belangrijke rol. Wanneer ouders en school samenwerken en kinderen voldoende steun ervaren, kunnen zij beter omgaan met verwachtingen en uitdagingen. Een veilige schoolomgeving en ondersteunende relaties vormen belangrijke beschermende factoren voor het welzijn van kinderen en jongeren (Welwijs, 2009; Kinderrechtencoalitie Vlaanderen, 2008).